De Innerlijke Pinchas

Gerechtvaardigde verontwaardiging is tegenwoordig overal. In ons nieuws zien we voortdurend mensen die met fanatieke zekerheid hun eigen mening verkondigen, ongeacht de consequenties voor anderen of voor de samenleving als geheel. Doordachte overweging, nuance en nederigheid worden gezien als tekenen van zwakte. Het lijkt erop dat men alleen gehoord kan worden door te schreeuwen.

Veel mensen lijken te denken dat gerechtvaardigde verontwaardiging een positieve eigenschap is. Hun redenering is dat verontwaardiging namens anderen veel deugdzamer is dan ongecontroleerde woede als uiting van louter persoonlijke behoeften. Volgens deze opvatting is men bezig, als men uit woede opkomt voor mensen die zorg en steun nodig hebben, voor rechtvaardigheid en niet uit louter reactiviteit.

Ik ben daar niet helemaal van overtuigd. Hoewel gerechtvaardigde verontwaardiging zeker een drijfveer kan zijn voor rechtvaardigheidsstrijd en een bron van energie om voor de rechten van anderen te vechten, roept het maar al te gemakkelijk enkele van onze slechtste eigenschappen op. Terwijl we onszelf wijsmaken dat we opkomen voor wat rechtvaardig is, zijn we ons vaak niet bewust van hoe gedreven we worden door onze eigen egoïstische behoeften, hoeveel schade we kunnen aanrichten in relaties en hoe intolerant we zijn tegenover mensen die een kwestie anders interpreteren dan wij.

Naar mijn mening is Pinchas het centrale voorbeeld van dit soort gedrag, hoewel de traditie verschilt over hoe we zijn gedrag moeten interpreteren.

Aan het einde van de parasha van vorige week vertelde de Torah ons dat Israëlitische mannen Midianitische vrouwen verleidden, die op hun beurt de Israëlieten overhaalden om de Midianitische god Baäl-Peor te aanbidden. De tekst vertelt ons dat God woedend was en erop stond dat de schuldige Israëlitische mannen in het openbaar gespietst zouden worden, waarna een enorme plaag 24.000 Israëlieten trof. De leden van de gemeenschap huilden en rouwden, maar één Israëliet had openlijk seksuele relaties met zijn Midianitische minnares. Toen Pinchas (de kleinzoon van Aäron, de hogepriester) deze schandelijke daad zag, spietste hij de twee onmiddellijk. Op de een of andere manier wist zijn uitbarsting van gewelddadige woede Gods toorn te bedaren, en de plaag kwam ten einde.

Ten slotte, en het meest raadselachtig, verklaart God over Pinchas:

“… heeft Mijn woede afgewend van de Kinderen van Israël doordat hij temidden van hen Mijn recht voor Mij heeft opgeëist, zodat Ik de Kinderen van Israël niet op grond van Mijn recht behoefde te vernietigen. Zeg het daarom voort: Hiervoor bied Ik hem Mijn vredesverbond aan. Dat betekent voor hem en voor zijn  nakomelingen een verbond voor een eeuwig ​​priesterschap omdat hij het recht voor zijn God opeiste en zo verzoening bewerkte voor de Kinderen van Israël.” (Numeri 25:11-13)

Het verhaal van golven van gewelddadige woede in dit verhaal is duizelingwekkend. God ontplofte in een vlaag van felle jaloezie. Een gemeenschapsleider stond woedend op en slachtte in aanwezigheid van de hele gemeenschap een man en een vrouw af wegens hun zedendelict. En God verleende Pinchas een ‘brit shalom’, een verbond van vrede of vriendschap.

De letterlijke betekenis van de tekst lijkt te zijn dat het verbond een beloning is voor de gewelddaad van Pinchas. Veel commentatoren, verontrust door deze lezing, merken echter op dat de ‘vav’ in het woord ‘shalom’ merkwaardig genoeg in tweeën is gesplitst, wat sommigen beschouwen als een aanwijzing dat er geen vrede kan voortkomen uit zulke wreedheden, en dat het verbond niet bedoeld is als beloning, maar als tegengif voor de onbeheersbare woede van Pinchas.

Hoewel veel traditionele bronnen in dit verhaal de suggestie zien dat fanatisme of extreme hartstocht ten behoeve van Gods eer een deugd kan zijn, heb ik Pinchas lange tijd gezien als een waarschuwend verhaal, een uitdrukking van het tegenovergestelde van de Joodse lessen over deugden. De joodse wijsheid waardeert nederigheid, verdraagzaamheid, bedachtzaamheid, zachtmoedigheid, respect voor alle mensen en het nastreven van vrede (zoveel mogelijk in de juiste verhoudingen). En dan komen we Pinchas tegen. Wat moeten we van Pinchas leren, vooral dit jaar, in zo’n gewelddadige en heftige tijd?

Ik word getrokken richting diverse klassieke Joodse lessen over de gevaren van woede en fanatisme.

In de beroemde Mishna in Avot zei Rabbi Elazar Ha-Kappar: “De nijd (jaloezie), de begeerte en de eerzucht brengen de mens uit de wereld” (Avot, hoofdstuk 4.21). Het woord voor afgunst (kin’ah) betekent ook ‘ijverzucht’, het woord dat God gebruikt om de gewelddadige daad van Pinchas te beschrijven. Ik begrijp dat deze Mishna betekent dat fanatisme/afgunst, lust en het verlangen naar eer ervoor zorgen dat we ons verstand verliezen. Deze energieën zijn zo krachtig en overweldigend dat ze ons doen vergeten wie we zijn en waar we in geloven. Voorbeelden hiervan zien we dagelijks in het publieke domein. En als studenten van Mussar kunnen we ook denken aan momenten waarop afgunst, verlangen naar eer en rechtvaardig fanatisme ervoor zorgen dat we ons eigen verstand verliezen en ver van ons beste zelf afdwalen.

De Talmoed in Shabbat 105b gaat zelfs zo ver dat woede gelijkgesteld wordt aan afgoderij:

“Als iemand uit woede zijn kleding scheurt, uit woede zijn keukengerei breekt of uit woede zijn geld versnippert, moet deze persoon worden gezien als een afgoden dienaar. Want dat is de list van de kwade neiging: vandaag zegt het je ‘doe dit’, en de volgende dag zegt het je ‘doe dit’ totdat het je zegt: ‘Beoefen afgoderij!’ en iemand gaat het nog doen ook.”

Dat wil zeggen dat vurige woede iemand tot steeds diepere zondige daden kan aanzetten.

Of, om het anders te zeggen, in Talmoed Nedarim 22b suggereert Rabba bar Rav Huna scherpzinnig: “Iedereen die boos wordt, op dat moment is zelfs de goddelijke aanwezigheid niet belangrijk voor hem.” Woede beweert dat het enige dat er toe doet, mijn eigen percepties, mijn eigen waarden, mijn eigen overtuigingen zijn. Zo vol van mijn eigen gedachten en gevoelens, is er geen ruimte voor God. Ik aanbid mezelf in plaats van de Heilige.

Zeker, er zijn momenten waarop woede nodig is. Het kan nodig zijn om te voorkomen dat de ene persoon de ander pijn doet, of als er een einde moet worden gemaakt aan ernstig onrecht. Maar ik zou willen suggereren dat de yetzer hara vaak in woede leeft. Wat begint als een beperkte behoefte om het juiste te doen, speelt al snel in op onze eigen ego-behoeften, ons verlangen naar aandacht en roem, en onze neiging om anderen te kleineren. Woede wordt, net als de woede die in het Pinchas-verhaal wordt beschreven, een laaiend vuur dat veel te moeilijk te blussen is.

Ik denk dat Pinchas ons vanuit de Torah oproept om waakzaam te zijn als onze eigen gerechtvaardigde woede de kop opsteekt. Zelfs als het lijkt alsof God het goedkeurt, zelfs als onze aanvankelijke motivatie was om een ​​hoger goed te dienen, kunnen onze lagere instincten naar voren komen en kunnen we onszelf en anderen meer kwaad dan goed doen. Woede, geweld en ontmenselijking van anderen zijn niet de weg naar gerechtigheid. Vrede – tussen individuen of tussen naties – kan nooit tot stand komen door bloedvergieten. Mogen we acht slaan op het waarschuwende verhaal van Pinchas.

Download deze parasha

Oorspronkelijke Engelse tekst (met voetnoten)
Use the link to read the original text in English.

Ik kan me niet veel herinneren van 42 jaar geleden. Naarmate ik ouder word, vind ik het steeds moeilijker om me te herinneren wat ik de dag ervoor heb gedaan. Eén ervaring die ik me nog levendig herinner, aanstaande Shabbat 42 jaar geleden, is het lezen en zingen van parasha Sjelach, mijn Bar Mitswa-parasha. Ik voel nog steeds de overweldigende zenuwen die mijn maag omdraaiden in de aanloop naar het lezen. De druk was hoog, omdat mijn vader een Ba’al Koreh (voorzanger) in de gemeenschap was en ik zijn eerste protegé was. Ik had me goed voorbereid en kon daardoor op de automatische piloot overschakelen, wat me door de eerste paar gedeelten heen hielp. Uiteindelijk kalmeerden mijn zenuwen en kon ik de ervaring echt in me opnemen. Ik voelde een enorme trots toen ik de dienst leidde voor mijn familie, vrienden en de gemeenschap. Ik herinner me de enorme opluchting en voldoening toen het voorbij was en mijn moeder, moge haar nagedachtenis tot zegen zijn, naar me toe snelde om me te omhelzen en me te vertellen hoe geweldig ik het had gedaan. Het blijft een vreugdevolle herinnering aan een prestatie die diep in mijn hart gegrift staat.

Er is een les die stelt dat men zijn shoresh ha’neshama, de wortel van zijn ziel, en zijn levensmissie kan vinden in de parasha van zijn Bar of Bat Mitswa. Ik ken de bron van deze leer niet, en ik heb het gevoel dat het is bedacht door een goedbedoelende rabbijn die een preek moest houden ter gelegenheid van een Bar of Bat Mitswa. Hoe dan ook, het is een mooie les en biedt een leerzaam perspectief om het Bar/Bat Mitswa-gedeelte te benaderen.

In mijn geval duurde het niet lang voordat ik een les tegenkwam die zo intens resoneerde dat het mijn levensmissie is geworden. Onze parasha begint met het verhaal van de spionnen die door Mozes worden uitgezonden om het land Israël te verkennen. In zijn allereerste commentaar op Parasha Sjelach stelt Rashi, zoals hij vaker doet, de vraag naar de tegenstelling tussen deze episode en het voorgaande incident met Miriam waarmee de vorige parasha eindigt:

לָמָּה נִסְמְכָה פָרָשַׁת מְרַגְּלִים לְפָרָשַׁת מִרְיָם? לְפִי שֶׁלָּקְתָה עַל עִסְקֵי דִבָּה, שֶׁדִּבְּרָה בְאָחִיהָ, וּרְשָׁעִים הַלָּלוּ רָאוּ וְלֹא לָקְחוּ מוּסָר

Waarom wordt de sectie van de spionnen naast de sectie van Miriam geplaatst? Omdat ze gestraft werd omdat ze negatief over haar broer Mozes sprak, en deze goddeloze mensen zagen wat er gebeurde en de Mussar-les niet ter harte namen.

In het vorige gedeelte wordt de goddelijke straf beschreven die Mirjam kreeg omdat ze negatief over Mozes sprak. De rabbijnen vertellen ons dat Miriam kritisch was over de scheiding van Moshe van zijn vrouw Tziporah, om een ​​hoger niveau van zuiverheid te bereiken en zodat hij altijd klaar zou kunnen zijn om profetie te ontvangen. De wijzen vertellen ons dat het niet de bedoeling van Miriam was om Mozes te schande te maken, maar om een ​​waargenomen onrecht recht te zetten. Niettemin drukt God zijn woede uit over de manier waarop zij ervoor koos haar taak te volbrengen.

De spionnen zagen, net als heel Israël, wat er met Miriam gebeurde vanwege haar negatieve toespraak en slaagden er niet in er een persoonlijke les uit te trekken. Ze haalden de Mussar niet uit het incident en spraken negatief over het beloofde land Israël.

We hebben hier inzicht in de essentie van Mussar; een les die mij persoonlijk aanspreekt en mijn levenswerk is geworden. Het inzicht is dat er oneindig veel lessen te leren zijn uit ons dagelijks leven en de situaties die we tegenkomen. Een Mussar-benadering van het leven dwingt ons om wakker te zijn voor deze lessen en ze gevoelig toe te passen op ons eigen leven en omstandigheden.

Hoe hadden de spionnen moeten leren om niet slecht over een land te spreken, op basis van wat ze samen met Miriam hadden gezien? Miriam sprak negatief over een persoon met gevoelens en niet over een levenloos object. Bovendien sprak ze slecht over de leider van het Joodse volk en riskeerde ze zijn gezag te ondermijnen.

Toch is dit wat een op Mussar gebaseerd leven vereist. Van de spionnen werd verwacht dat zij het onderliggende wangedrag van wat Mirjam had gedaan, zouden (h)erkennen en die les vervolgens op hun eigen omstandigheden zouden toepassen.

Rabbi Simcha Zissel Broide (1824-1898), de Alter van Kelm, was een van de eerste leerlingen van Rabbi Yisrael Salanter. De volgende les van Pirkei Avot (4:1) vertelt veel over de benadering van Mussar en die van zijn studenten:

בֶּן זוֹמָא אוֹמֵר, אֵיזֶהוּ חָכָם, הַלּוֹמֵד מִכָּל אָדָם, שֶׁנֶּאֱמַר (תהלים קיט) מִכָּל מְלַמְּדַי הִשְׂכַּלְתִּי כִּי עֵדְוֹתֶיךָ שִׂיחָה לִּי

Ben Zoma zei: Wie is wijs? Iemand die van ieder mens leert, zoals er wordt gezegd: “Van allen die mij hebben onderwezen heb ik inzicht gekregen” (Psalmen 119:99).

De Alter van Kelm breidt het eenvoudige begrip van deze les uit en schetst een volledige benadering van een op Mussar gebaseerd leven. Hij legt uit dat de werkelijk wijze persoon iemand is die van elke situatie en elke persoon leert. Niet alleen dingen die binnen iemands huidige interessegebied vallen. Niet alleen de dingen die meteen voor de hand liggen. De Misjna draagt ​​ons op bewust en aandachtig te zijn, en te leren van alles wat er om ons heen gebeurt – elke gebeurtenis en elke omstandigheid. Je wereld en alles wat je ziet of ervaart, is nu vol kansen. Het leven wordt een virtuele symfonie van wijsheid, waarbij de onderwerpen en lessen voortdurend veranderen.

Het is niet voldoende om getuige te zijn van iets interessants en het alleen op een voor de hand liggend, oppervlakkig niveau te observeren, of om iets te leren van een puur afstandelijke plek. Het is niet voldoende om iets te leren zonder dat het enige relevantie voor ons persoonlijk heeft – in ons spirituele leven en in onze groei. De richtlijn is dat we uit elk van onze ervaringen een les moeten trekken en dat wat we leren ons beïnvloedt. Hoewel dit misschien een veeleisende houding lijkt om je leven mee te leiden, doordrenkt het het leven met constante nieuwheid en constante groei, en geeft het ons een instrument dat zelfs de meest uitdagende situatie kan transformeren in een positieve en waardevolle levensles. Door consistente oefening en inspanning gaat ons hart open, zodat we voortdurend worden beïnvloed door de wereld om ons heen, en wij groeien. Ons klaslokaal wordt het leven zelf.

Voor focus:

• Wat zijn de spirituele voordelen van het leren van alle mensen/ van een student van het leven zijn en van leren van elke situatie?
• Welke les heb je vandaag geleerd van iets waar je getuige van bent geweest, of van iets dat iemand zei of deed? Hoe zou je die les op jouw eigen levensomstandigheden kunnen toepassen?

Download deze parasha

Oorspronkelijke Engelse tekst (met voetnoten)
Use the link to read the original text in English.

Bij ons in Nederland was Shawoeot twee dagen, waaronder een shabbat, en lazen wij Nasso. In Israël hadden ze echter maar één dag Shawoeot en shabbat was voor hun een ‘gewone’ shabbat. Dus lopen wij nu een week achter. Daarom deze week nog een commentaar op Nasso.

De Torah-lezing van deze week, Parasha Nasso, is het langste gedeelte van het hele jaar. De parasha raakt aan een ware bonte mengeling van onderwerpen.

In Numeri 7:1 lezen we:

וַיְהִ֡י בְּיוֹם֩ כַּלּ֨וֹת מֹשֶׁ֜ה לְהָקִ֣ים אֶת־הַמִּשְׁכָּ֗ן וַיִּמְשַׁ֨ח אֹת֜וֹ וַיְקַדֵּ֤שׁ אֹתוֹ֙ וְאֶת־כׇּל־כֵּלָ֔יו

וְאֶת־הַמִּזְבֵּ֖חַ וְאֶת־כׇּל־כֵּלָ֑יו וַיִּמְשָׁחֵ֖ם וַיְקַדֵּ֥שׁ אֹתָֽם׃

Op de dag dat Mozes klaar was met het opzetten van de “Woning”, zalfde hij deze en gaf aan alle erbij horende voorwerpen wijding, evenals aan het altaar en aan alle gerei dat daarbij behoort en toen hij ze had gezalfd en gewijd…

Ik zou niet verbaasd zijn als sommigen zeggen: “Ho even!?!? Hebben we dat niet al in Exodus gelezen?” Inderdaad, dat hebben we wel degelijk. De laatste hoofdstukken van Exodus, hoofdstukken 36-40, beschrijven het eigenlijke werk van het oprichten van de Mishkan. Toch lijkt hier, aan het begin van ons gedeelte, de vertelling van de Torah een stap terug in de tijd te doen. Rashi, die commentaar levert op ons vers, zegt: “Bezalel en Ohaliab en alle mannen met een wijs hart maakten de Tabernakel (zoals we in Exodus 36:1 lezen), maar hier schrijft de Schrift het werk toe aan Mozes.”

Degenen die de commentaren van Rashi hebben bestudeerd, weten dat het bestuderen van Rashi een beetje lijkt op de televisiequiz Jeopardy. Rashi geeft antwoorden, maar we moeten onszelf afvragen: “Mah kasheh l’Rashi“, wat ik losjes zal vertalen als “welk probleem behandelt Rashi?” Hij gaat verder door de vraag te beantwoorden: “Waarom schrijft de Torah het werk toe aan Mozes?”, wanneer we uit Exodus weten dat anderen het grootste deel van het eigenlijke werk hebben gedaan? Rashi leert:

Omdat Mozes zich volledig aan het werk van de bouw van de Mishkan wijdde, letterlijk – om te zien dat de vorm van elk voorwerp precies was zoals God hem op de berg had getoond – zodat hij, Mozes, de arbeiders kon laten zien hoe het gemaakt moest worden. En Mozes maakte geen enkele fout op geen enkele manier.

We vinden een soortgelijk geval bij David, omdat hij zich wijdde aan de bouw van de Heilige Tempel – zoals gezegd wordt (Psalmen 132:1-5): “Eeuwige, gedenk David, en al zijn lijden: Hoe hij aan de Eeuwige zwoer… Ik zal mijn ogen geen slaap geven… totdat ik een plaats voor de Heer vind…”, daarom wordt het naar hem genoemd, zoals gezegd wordt (1 Koningen 12:16): “Zie nu uw eigen huis, David” (gebaseerd op Midrasj Tanchuma, Naso 13).

Natuurlijk weten we dat David de Tempel niet zelf heeft gebouwd. Het was hem verboden om dat te doen. Het was zijn zoon en opvolger, Salomo, die het eigenlijke werk deed.

In Da’at Torah neemt Rabbi Yerucham Levovitz ons vers en Rashi’s interpretatie op om ons een belangrijke Mussar-les te leren. Hij verwijst naar een passage in Talmoed Menachot 29a:12.

Er wordt in een baraita onderwezen: Rabbi Yosei, zoon van Rabbi Jehuda, zegt: Een Ark van vuur, en een Tafel van vuur, en een Menora van vuur daalden neer uit de Hemelen, en Mozes zag hun vorm en maakte de vaten voor de Tabernakel naar hun gelijkenis. Zoals gezegd staat na het bevel om deze voorwerpen te maken: “En zie nu toe en maak het volgens hun modellen, die je op de Berg getoond zijn.” (Exodus 25:40).

In verband hiermee citeert Rav Yerucham Jeremia 1:10-11:

Het woord van GOD kwam tot mij:

Wat ziet u, Jeremia?

Ik antwoordde: Ik zie een tak van een amandelboom.

GOD zei tot mij: U hebt het goed gezien,

Want Ik waak erover om Mijn woord te laten geschieden.

Rav Yerucham verheft Gods woorden tot de profeet, הֵיטַ֣בְתָּ לִרְא֑וֹת – heytivta lir’ot – “u hebt het correct gezien.” Hij vergelijkt dit met een persoon die ’s nachts een droom heeft waarin hij de tak van een amandelboom ziet. Ze ontwaken dan ’s morgens en zien precies wat ze ’s nachts droomden. Hij leert:

Het is aan ons om te onderkennen en te geloven dat alle fysieke werkelijkheden die we in onze wereld waarnemen, het resultaat en de producten zijn van onze spiritualiteit. Als gevolg daarvan komen ze tot stand. Wanneer datgene wat we spiritueel waarnemen, gemanifesteerd en gekleed is in materiële werkelijkheid, is er een chiyut / vitaliteit, die zo lang standhoudt als het duurt. Wij moeten ernaar streven om de spirituele dimensies binnen onze fysieke realiteit te zien, ze tot één te verenigen, het spirituele met het fysieke.

Dit kan een beetje lastig te begrijpen zijn, dus Rav Yerucham trekt een analogie met het lichaam van een mens. Hij stelt dat

Het menselijk lichaam dat, met al zijn fysieke en chiyut / vitaliteit, afkomstig is van de spirituele werkelijkheid die het tot stand brengt. Maar die spiritualiteit is bekleed met het fysieke, namelijk het lichaam. En het lichaam is werkelijk fysiek, want het lichaam is het bestaan dat vorm geeft aan de geest. En de geest nefesh / ziel is ingebed in het lichaam.

Rav Yerucham vervolgt door te zeggen dat “dat het geval is met alle fysieke dingen. De ruchaniyut / spiritualiteit van een fysieke realiteit wordt gemanifesteerd in zijn nefesh / ziel. “De oude filosofen redeneerden dat de mazalot / constellaties n’fashot / zielen hadden.” Hij citeert dan Rambam die leert:

De hemelse sfeer is begiftigd met een ziel, en dat zal redelijk lijken voor allen die er voldoende over nadenken; maar bij de eerste gedachten kunnen ze het onbegrijpelijk of zelfs verwerpelijk vinden; omdat ze ten onrechte aannemen dat wanneer we een ziel toekennen aan de hemelse sferen, we iets bedoelen als de ziel van de mens, of die van een ezel of os. We bedoelen alleen te zeggen dat de voortbeweging van een hemellichaam ons ongetwijfeld ertoe brengt een inherent principe aan te nemen waardoor het beweegt; en dit principe moet zeker een ziel zijn.

Rav Yerucham’s volledige les gaat nog veel verder. De vraag kan worden gesteld: wat betekent dit voor ons in onze tijd en voor onze Mussar-reis? Wat mij betreft, zie ik verschillende mogelijke antwoorden en toepassingen zoals ze verband houden met ons werk met onze middot. Om te beginnen kunnen we naar onze wereld, onze lichamen en onze levens kijken en onthouden dat we, in onze zoektocht naar begrip, een houding van anavah / nederigheid moeten bewaren, want het ligt niet binnen ons vermogen om Gods werk en ons gecompliceerde universum volledig te begrijpen.

Een tweede benadering komt voort uit zijn vertrouwen op de les van Rambam, waarin Maimonides aandringt op hitbonnenut / diepgaande reflectie en niet op louter oppervlakkige pogingen om onze realiteiten te begrijpen. Dit vraagt opnieuw om anavah, zelfs als ik geloof dat het ook zerizut / ijver vraagt om actief te proberen  ons leven en onze wereld te begrijpen.

Een derde lens suggereert mij dat we kavod / eer in gedachten houden: hetzij kavod voor de Schepper, of kavod voor de Schepping, inclusief alles wat we zien. Kunnen we ons best doen om ons de nefesh en chiyut / vitaliteit in te beelden in alles wat we zien in de wereld om ons heen? Het betekent ook dat we ons bewust moeten zijn van kavod in relatie tot ons eigen lichaam en onze ziel.

En dit is slechts een begin. Ieder van ons kan en moet nadenken (middels hitbonnenut) over alles wat deel uitmaakt van ons bestaan in deze uitgestrekte en wonderbaarlijke wereld. Zeker iets om over na te denken terwijl we Shabbat Nasso verwelkomen!

VOOR FOCUS:

• Ga zitten en reflecteer rustig een paar minuten per dag in de komende week: Kun je de moeite doen om de nefesh in te beelden in iets in de wereld om je heen waarin je de aanwezigheid van een nefesh misschien nog nooit eerder hebt overwogen?
• Welke extra middot komen bij je op terwijl je reflecteert op de les van Rabbi Yerucham Levovitz over het vers uit ons gedeelte?
• Hoe kan het idee van “goed zien” je informeren over hoe je de wereld om je heen ziet en ermee omgaat met respect en alsof alles in de Schepping echt zijn eigen nefesh heeft?

Download deze parasha

Oorspronkelijke Engelse tekst (met voetnoten)
Use the link to read the original text in English.

Lessen over Seder

Reb Simcha Zissel Ziv, de Alter van Kelm, reisde eens naar een andere stad om zijn enige zoon, Reb Nachum Zeev, te bezoeken. Bij aankomst ging de Alter eerst naar de kamer waar zijn zoon had geslapen en controleerde of diens kleding en spullen in orde waren. Pas daarna ging hij zijn zoon bezoeken.

Door zijn voorbeeld leert de Alter van Kelm ons dat iemands omgeving vaak de toestand van zijn geest en ziel onthult. Een nette, ordelijke ruimte kan symbool staan ​​voor discipline, zelfrespect en emotioneel evenwicht, terwijl wanorde kan wijzen op afleiding of innerlijke onrust. Hij wist door de ruimte van zijn zoon te bekijken dat hij voor zichzelf de nodige structuur had gecreëerd om helderheid, groei en spiritueel welzijn te cultiveren. Zijn daadwerkelijke bezoek aan zijn zoon was van secundair belang.

Deze zelfde boodschap vormt de kern van Parasha Bamidbar. Het begint niet met wonderen of drama, maar met Gods verlangen om orde te scheppen voor het volk Israël.

“Doe een ​​volkstelling van de hele Israëlitische gemeenschap, naar de stammen van hun voorouderlijke huizen, en noteer de namen, elke man, persoon voor persoon” (Numeri 1:2). Letterlijker gezegd spreekt de Torah over het “verheffen van de hoofden” van het volk. Deze formulering heeft veel commentatoren ertoe aangezet Gods liefde voor elk individu te benadrukken.

Rashi legt uit: “Omdat de Israëlieten God dierbaar waren, telde God hen vaak” (Bamidbar 1:2). Bamidbar Rabbah voegt daar een prachtige metafoor aan toe: God is als iemand die kostbare juwelen bezit en ze herhaaldelijk telt, niet omdat ze ontbreken, maar omdat hun schoonheid en waarde vreugde brengen.

Dit alles wil zeggen dat “op de juiste manier tellen” betekent dat je mensen verheft, niet neerhaalt. God wil dat we onze oneindige waarde erkennen, onze individualiteit. Rabbi Eliyahu Dessler leert in zijn werk Michtav M’Eliyahu (Strive for Truth):

“Ieder individu moet zich ontwikkelen volgens zijn natuurlijke aanleg… ieder persoon en iedere groep mogen verschillende wegen bewandelen, maar ze moeten één gemeenschappelijk doel hebben: het bereiken van ‘heelheid’ van persoonlijkheid.”

Hier leert Rav Dessler dat, hoewel ieder mens een uniek karakter heeft, iedereen naar heelheid moet streven.

De Torah gaat van het tellen van elk individu naar de organisatie van de hele natie: “De Israëlieten zullen stam bij stam hun kamp opzetten, ieder bij zijn eigen stam en ieder onder zijn eigen vaandel” (Numeri 1:52). Elke stam heeft een aangewezen plaats rond de Tent der Samenkomst. Hier weerspiegelt de uiterlijke orde de innerlijke orde. Structuur schept doelgerichtheid. Vorming schept focus. “De Israëlieten zullen stam bij stam hun kamp opzetten, ieder met zijn eigen vaandel, achter het vaandel van zijn voorouderlijk huis; zij zullen op afstand rond de Tent der Samenkomst hun kamp opzetten” (Numeri 2:2). Voor de Israëlieten en voor ons vereist geestelijke groei een gestructureerd leven met een focus op het geheel.

We zien in de parasha van deze week dat God een plan heeft voor de Israëlieten, zowel tijdens hun kampement als tijdens hun gezamenlijke reis door de woestijn als gemeenschap. Ieder individu heeft een plaats in het functioneren van deze gemeenschap als geheel. Door uiterlijke orde te creëren, ontwikkelen we focus, helderheid, stabiliteit en doelgerichtheid. In de woestijn, waar onzekerheid en chaos constante bedreigingen vormen, wordt de ordening essentieel. God begint de reis van de Israëlieten met orde, omdat het tegemoet treden van het onbekende innerlijke discipline vereist.

Deze les is vandaag de dag nog steeds zeer relevant. Admiraal William McRaven leert in zijn beroemde boek ‘Make Your Bed’: “Als je de wereld wilt veranderen, begin dan met je bed op te maken.” Deze boodschap weerspiegelt de boodschap van Bamidbar / Numeri en de boodschap van de Alter van Kelm: kleine daden van uiterlijke orde genereren momentum, discipline en richting. Of het nu gaat om het organiseren van een kamp, ​​het tellen van elke ziel of simpelweg het opmaken van een bed, orde vormt de identiteit.

Terwijl we de Omer blijven tellen en ons voorbereiden op het ontvangen van de Torah, zijn we bezig met hetzelfde proces van heilige voorbereiding. Elke dag is een nieuwe daad van het scheppen van orde in onszelf, het verfijnen van ons karakter en het afstemmen van ons leven op een hoger doel. Numeri herinnert ons eraan dat we, voordat we openbaring kunnen ontvangen, eerst seder moeten creëren, zowel uiterlijk als innerlijk, zodat we klaar zijn om God met helderheid en heelheid tegemoet te treden.

Reflectievragen

1 De Alter van Kelm controleerde de kamer van zijn zoon voordat
   hij tot hem sprak.

• Wat zou onze omgeving kunnen onthullen over jouw innerlijke leven?
• Hoe beïnvloedt de externe orde je stemming, concentratie of jouw spirituele leven?
• Wat kun je doen om ‘externe orde’ in je leven te creëren?

2 Denk aan de uitspraak: ‘Goed tellen is mensen verheffen.’

• Wanneer heb je je echt ‘gezien’ of gewaardeerd gevoeld door een ander?
• Hoe kunnen we anderen in alledaagse interacties ‘verheffen’?

3 Rabbijn Dessler leert dat ieder mens zich ontwikkelt volgens zijn
   of haar eigen aard.

• Wat zijn jouw unieke sterke punten?
• Hoe kunnen structuur en seder je helpen om de beste versie van jezelf te worden?

4 Bamidbar begint met organisatie en structuur in plaats van
   wonderen.

• Waarom denk je dat de Torah de nadruk legt op orde voordat de Israëlieten aan hun reis beginnen?
• Wat leert dit ons over de voorbereiding op uitdagingen of onzekerheid?

5 Admiraal McRaven zegt: ‘Als je de wereld wilt veranderen, begin
   dan met je bed op te maken.’

• Waarom zijn kleine handelingen zo belangrijk in Mussar, terwijl we werken aan ons zielscurriculum?
• Wat is één kleine handeling van seder-ordening die je dagelijks leven zou kunnen verbeteren?

Download deze parashah

Lees het originele bericht in het Engels

Reflecties over grenzen en orde

Parasha Emor zet het thema van heiligheid voort dat we in Parasha Kedoshim aantreffen. In Emor wordt heiligheid uitgedrukt in een reeks regels die betrekking hebben op de Kohanim, de priesterlijke afstammelingen van Aäron. Deze regels omvatten zaken als wie met een priester mag trouwen, beperkingen met betrekking tot contact met de doden, gedetailleerde instructies over hoe offers moeten worden gebracht, wie eraan mag deelnemen en welke lichamelijke aandoeningen een priester ongeschikt maken voor de uitoefening van zijn taak. Verderop bevat Parasha Emor een opsomming van alle Bijbelse feesten en de Shabbat, de catalogus van tijdelijke onderbrekingen in de jaarlijkse kalenders waar wij ons nog steeds aan houden.

Zo laat Parasha Emor ons de onophoudelijke nadruk zien die we in het hele boek Leviticus vinden op het belang van aandacht besteden aan en het naleven van grenzen, grenzen in ruimte en grenzen in tijd.

Het thema grenzen doet me denken aan Robert Frosts beroemde gedicht “Mending Wall”. Nu ik het lees in de context van een reflectie op grenzen, zie ik Frosts besef van een ironie met betrekking tot muren en grenzen in het algemeen. Het gedicht begint met een afwijzing van het idee dat muren positieve structuren zijn: “Er is iets dat niet van een muur houdt.” In hetzelfde gedicht, en in lijn met die afwijzing, stelt Frosts verteller de retorische vraag: “Wat sluit ik met een muur in of buiten?” De verteller drukt hier de impuls uit om de muur te verwijderen, alsof dat onnodige scheidingen zal opheffen en ongewenste barrières of onderscheidingen zal uitwissen. Maar de buurman in het gedicht heeft de overhand en herhaalt tweemaal het grafschrift van zijn vader: “Goede hekken maken goede buren.” Zoals de buurman betoogt, voorkomt het hebben van grenzen en weten waar ze liggen conflicten, overwint het de chaos van onbegrensd gebied en creëert het de stabiliteit die nodig is voor interpersoonlijk vertrouwen en gemeenschappelijke beschaving.

Net zoals goede hekken de grenzen van een buurt ordenen en zo goede buren creëren, bevorderen goede grenzen een gezond zelfbeeld en daarmee gezonde relaties, gezinnen en gemeenschappen. Slechte grenzen veroorzaken wantrouwen, angst en zelfs verlamming. Een totaal gebrek aan grenzen leidt tot een terugval naar de oorspronkelijke tohu en vohu (vormloosheid en leegte), een terugval weg van het fysiek en moreel geordende universum dat door de Heilige Gezegende is geschapen.

Toch bevind ik me soms in het kamp van “Er is iets dat niet van muren houdt.” Vooral wanneer de grens, de regel, de orde, wordt opgelegd en willekeurig lijkt. In de loop der jaren hebben veel b’nei mitzvah-studenten die ik heb begeleid bij de voorbereiding van divrei Torah voor een offerrijk Torah-gedeelte zoals dit, de willekeurigheid opgemerkt die ze waarnamen. Ze vroegen vaak: “Waarom zoveel details?” “Waarom zoveel regels?” “Waarom een ​​geit voor dit soort offer en een duif voor dat?”

Over willekeurige regels gesproken, ik heb ooit wat geleerd tijdens een honkbalwedstrijd, een wedstrijd van de Boston Red Sox die ik bijwoonde zittend naast een antropologie-studente uit Australië. Ik ben een honkbal-fan die de spelregels goed kent. De Australische had nog nooit een honkbalwedstrijd gezien en wist er niets van. Voordat de wedstrijd begon, terwijl we de spelers zagen opwarmen, keek ze naar het veld, zag de vier honken en vroeg: “Hoe heten die vier stations?” Terwijl ik het spel begon uit te leggen, realiseerde ik me dat veel van de honkbalregels die ik als vanzelfsprekend beschouw – drie strikes is een ‘out,’ vier ballen en je gaat naar het eerste honk, negen innings voor een volledige wedstrijd, 90 voet tussen de honken, ongeveer 66 voet van de thuisplaat naar de pitcher-heuvel – willekeurig getrokken grenzen zijn, een ordening opgelegd door de honkbaltraditie. Hoe willekeurig ze ook zijn, specifieke grenzen moesten worden getrokken om een ​​spel te kunnen spelen, een spel waarin je een winnaar en een verliezer kunt bepalen en de prestaties van elke speler kunt meten. Dat wil zeggen, de willekeurige grenzen die door de traditie zijn vastgelegd, creëren de mogelijkheid voor het beoefenen van honkbal.

Aan het einde van de wedstrijd, na een strike-out, gooide de catcher de bal naar de derde honkman. Terwijl de bal over het infield werd gegooid, stond de antropologe op het punt haar vraag te stellen over wat er zojuist was gebeurd. Maar voordat de vraag zich in haar keel vormde, gaf ze triomfantelijk haar eigen antwoord: “Dat was een ritueel na een strike-out!” Inderdaad, dat was het! Het ritueel na een strike-out, een geordende erkenning en viering, een Shehechyanu zo u wilt, zoals veel van de rituelen die ons door de Joodse traditie zijn overgeleverd, kanaliseerde de impulsen van de spelers om te vieren zonder dat ze iets hoefden te verzinnen, te overleggen of te vervallen in tijdrovende of kwetsende excessen.

Het jodendom prijst op vele manieren grenzen en bevordert orde in de vorm van mitswot, die ons voorzien van “heilige verplichtingen” (in de woorden van Rabbi Richard Levy, zaliger nagedachtenis), mogelijkheden om onze aspiraties voor een heilig leven om te zetten in haalbare praktijken. De joodse traditie leert ons om ons gebedsleven te ordenen met een boek, een sidoer, waarvan de naam zelf verwijst naar de geordende structuur van het gebed. De joodse spirituele praktijk staat spontaniteit toe en moedigt deze aan, maar gaat ervan uit dat we spiritueel groeien wanneer we ons houden aan een geordende spirituele routine, waarbij we bewustzijn-verhogende rituelen, vaak eenvoudige brachot (zegeningen), koppelen aan momenten van bewustwording, gelegenheden om een ​​mitswa te verrichten of de ervaring van plezier of verlies.
Mussar wil ons dus laten geloven dat orde, seder, een middah is, een karaktereigenschap of een eigenschap van de ziel. De Kelm-school van Mussar [zie Het Heilige in het Alledaagse, Alan Morinis, p. 117] leert het belang van een schoon huis als voorwaarde voor zuiverheid van geest. Een schone en opgeruimde ruimte lijkt misschien niets te maken te hebben met iemands spirituele gesteldheid. Toch kan ik bevestigen dat wanneer ik mijn studiekamer opruim en orde schep in de chaos die zo vaak op mijn bureau heerst, de benauwdheid op mijn borst afneemt, mijn ademhaling rustiger wordt, mijn concentratievermogen terugkeert en mijn waardering voor afgebakende ruimte en tijd toeneemt.

Sjabbat Shalom.

Download deze parasha

Het oorspronkelijke commentaar in het Engels