Parasja Shoftim
Een tijd voor alles
Hoewel de parasja van deze week voornamelijk handelt over de rechtspraak, de monarchie en het priesterschap, heb ik ervoor gekozen om de focus van dit commentaar te richten op de vrijstellingen van militaire dienst zoals uiteengezet in Deuteronomium. 20:5-8:
וְדִבְּר֣וּ הַשֹּֽׁטְרִים֮ אֶל־הָעָ֣ם לֵאמֹר֒ מִֽי־הָאִ֞ישׁ אֲשֶׁ֨ר בָּנָ֤ה בַֽיִת־חָדָשׁ֙ וְלֹ֣א חֲנָכ֔וֹ יֵלֵ֖ךְ וְיָשֹׁ֣ב לְבֵית֑וֹ פֶּן־יָמוּת֙ בַּמִּלְחָמָ֔ה וְאִ֥ישׁ אַחֵ֖ר יַחְנְכֶֽנּוּ׃
וּמִֽי־הָאִ֞ישׁ אֲשֶׁר־נָטַ֥ע כֶּ֙רֶם֙ וְלֹ֣א חִלְּל֔וֹ יֵלֵ֖ךְ וְיָשֹׁ֣ב לְבֵית֑וֹ פֶּן־יָמוּת֙ בַּמִּלְחָמָ֔ה וְאִ֥ישׁ אַחֵ֖ר יְחַלְּלֶֽנּוּ׃
וּמִֽי־הָאִ֞ישׁ אֲשֶׁר־אֵרַ֤שׂ אִשָּׁה֙ וְלֹ֣א לְקָחָ֔הּ יֵלֵ֖ךְ וְיָשֹׁ֣ב לְבֵית֑וֹ פֶּן־יָמוּת֙ בַּמִּלְחָמָ֔ה וְאִ֥ישׁ אַחֵ֖ר יִקָּחֶֽנָּה׃
Wie heeft er een nieuw huis gebouwd en heeft het nog niet ingewijd?
Die moet teruggaan naar zijn huis, anders zou hij in de oorlog kunnen sneuvelen en zou een ander het inwijden.
En wie heeft een wijngaard geplant en heeft van de opbrengst, door de wijding eraf te nemen, nog geen genot kunnen hebben?
Die moet teruggaan naar zijn huis, anders zou hij in de oorlog kunnen sneuvelen en zou een ander ervan kunnen genieten.
En wie is er die aan een vrouw door huwelijksbelofte verbonden is, maar haar nog niet getrouwd heeft?
Die moet teruggaan naar zijn huis, anders zou hij in de oorlog kunnen sneuvelen en zou een ander haar huwen.
Is er soms iemand die bang is of weekhartig?
Die moet teruggaan naar zijn huis, anders zou hij zijn medestrijder het hart in de schoenen doen zinken, zoals dat ook met hem het geval is.
De redenering achter elk van deze uitzonderingen duidt op een gebrek aan enthousiasme, zerizut, om op een bepaald moment in iemands leven de strijd aan te gaan. Deze momenten betreffen met name de bouw van een nieuw huis, de oogst van een nieuwe wijngaard, het begin van een huwelijk, of wanneer iemands gebrek aan moed anderen zou kunnen ontmoedigen. In elk van deze situaties zal iemands enthousiasme voor de taak die gedaan moet worden, de strijd, waarschijnlijk afnemen door gedachten aan andere zaken zoals de verantwoordelijkheid om het gezin van voedsel en onderdak te voorzien, een eerdere huwelijksverplichting of de overweldigende behoefte om zichzelf te beschermen tegen dood of letsel.
We kennen vers 3:1 uit Prediker: “Voor alles is er een tijd, voor elke ervaring onder de zon is er een tijd…” Dit wordt gevolgd door een beschrijving van verschillende seizoenen, zoals een tijd om te zaaien en een tijd om te rooien, een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen, een tijd om te omarmen en een tijd om omhelzingen te vermijden, en een tijd voor oorlog en een tijd voor vrede.
Prediker maakt duidelijk dat de redenering achter de vrijstellingen voor militaire dienst in de sidra van deze week van toepassing is op alle tijden, en niet alleen op een tijd van oorlog. Voor ieder van ons is er een vaste tijd voor een specifieke ervaring. Met dat inzicht is het belangrijk om te erkennen dat het voor iedereen onmogelijk en zelfvernietigend is om tegelijkertijd volledig bij alle ervaringen betrokken te kunnen zijn!
De zestiende-eeuwse Mussar-klassieker Orchot Tzadikkim stelt bevestigend: “Je moet weten dat de eigenschap enthousiasme de basis is van alle eigenschappen.” De uitdaging is echter om de balans te vinden tussen doordachte intentie en actie. Ons leven vullen, of overvullen, met zerizut voor één enkele visie boven alle andere, vervormt ons vermogen om een evenwichtig leven te leiden.
Het recente Chaveriem-webinar waarin ik lessen destilleerde uit de feestdag van Tu B’Av met rabbijn Efrat Zarren-Zohar, stelde mij in staat de eigenschap van zerizut door de diverse periodes van mijn leven te onderzoeken. Het is pijnlijk om toe te geven dat jarenlang de voornaamste focus van mijn energie lag op een onwankelbare toewijding aan het uitvoering geven van het recht, met uitsluiting van persoonlijke groei en familierelaties. Ik was toegewijd aan het werken ten behoeve van het collectieve algemeen belang. De plotselinge dood van mijn man, Ariel Barak Imber, gezegend zij zijn nagedachtenis, bracht het begin van een ontwaken van de onevenwichtigheid in mijn leven. Ik begon hetzelfde niveau van zerizut toe te passen op persoonlijke groei en familierelaties als op het externe werk. Uiteindelijk leidden ernstige gezondheidsproblemen tot mijn pensionering en een nieuw begin: mijn huwelijk met Henry Tuck. Door vrijwilligerswerk blijf ik mij volledig bezighouden met het bijdragen van mijn tijd en middelen aan goede werken (zij het in een minder hectisch tempo), terwijl ik mij ook wijd aan mijn eigen persoonlijke groei en familie- en andere belangrijke relaties.
Toch zou er in mijn reflecties over gedrag uit het verleden compassie/rachamim moeten zijn voor jeugdig enthousiasme. Dat enthousiasme is de motor geweest van veel innovaties en verbeteringen. Nogmaals, er is een tijd voor elke ervaring onder de zon. Een gebrek aan zelfcompassie herkent de wijsheid van Prediker niet.
De introductie van het Joodse spirituele pad van Mussar in mijn leven heeft het raamwerk geboden voor de nooit eindigende zoektocht naar balans. Elke dag brengt een nieuwe ervaring. De uitdaging is om reflectief te reageren, niet reflexief, en elke middah zorgvuldig in evenwicht te brengen, vooral zerizut.
Vraag voor reflectie:
Hoe helpt Prediker 3:1-8 je om ‘de plaats te kennen die op dit moment de jouwe is en die volledig in te nemen’?
Oorspronkelijke Engelse tekst (met voetnoten)
Use the link to read the original text in English.
